Polariteit tussen man en vrouw. Over aantrekkingskracht, zenuwstelsel en het misverstand van gelijkheid
Een van de grootste redenen waarom mensen uit elkaar gaan, is het ontbreken van polariteit. Je zo vaak als reden voor een relatiebreuk of scheiding: “De koek was op.” Of: “We leefden de laatste jaren meer als broer en zus.” Wat daar eigenlijk onder ligt, is dit: de spanning is verdwenen; “The thrill is gone”. Het magnetische veld tussen twee mensen is langzaam uitgedoofd. Niet per se door ruzie of door ontrouw. Maar puur door het wegvallen van verschil.
Polariteit is geen spiritueel verzinsel. Het is een wetmatigheid die je in het leven terugziet. Je ervaart rust alleen omdat je ook onrust kent. Je waardeert stilte omdat je ook herrie hebt ervaren. Dag- en zonlicht is extra welkom na de nacht en grijze, donkere dagen. Warmte komt pas echt binnen, wanneer je uit de kou komt. Zonder contrast voelt het leeg. Zonder tegenpool is er ook geen spanning en zonder verschil is er geen aantrekkingskracht.
Luister het artikel hier op YouTube of als PodCast op Spotify of Apple Podcasts.
De verschillen eren in relaties
In relaties werkt het precies zo. Wanneer jij en je partner je ontwikkelen, groeien, sterker worden, maar jullie je niet bewust zijn van die polariteit, dan kun je onbedoeld uit elkaar groeien. en de verschillen tussen jullie niet bewust behouden en eren, Niet omdat je niet meer van elkaar houdt, maar omdat je onderweg steeds meer op elkaar bent gaan lijken in energie. Omdat je je bent gaan aanpassen. Omdat je het verschil tussen jullie bent gaan afvlakken in plaats van het koesteren.
Voordat ik verder ga, wil ik iets zeggen. Dit artikel gaat over polariteit tussen mannen en vrouwen in relaties. Iedere keer wanneer ik hierover schrijf, krijg ik reacties van mensen die zich getriggerd voelen of denken dat ik pleit voor ongelijkheid of ouderwetse rolpatronen. Dat is niet het geval. Als het niet resoneert, mag je gewoon stoppen met luisteren en het naast je neerleggen. Ik deel dit vanuit wat ik zie gebeuren in de praktijk, in mijn werk met mannen en vrouwen, en omdat ik zie hoe bevrijdend het kan zijn wanneer je dit mechanisme begrijpt. Niet om mensen in hokjes te stoppen, maar om je te helpen vrijer te worden in hoe je liefhebt.
De terugkeer van de vrouw
De afgelopen decennia hebben vrouwen, hoognodig, hun ruimte terug opgeëist in een wereld die lange tijd door mannen werd gedomineerd. En nog steeds. Vrouwen werken, leiden, bouwen, creëren. En dat is krachtig en gezond. We kunnen grotendeels dezelfde dingen. Maar ergens in die ontwikkeling zijn we een beetje doorgeslagen. We zijn verschil gaan verwarren met ongelijkwaardigheid. We zijn gaan denken dat het feit dat mannen en vrouwen gelijkwaardig zijn, automatisch betekent dat we ook hetzelfde moeten functioneren. Dat we hetzelfde in elkaar zitten en op dezelfde manier reguleren, presteren, liefhebben en herstellen.
En precies daar is het misverstand ontstaan. Mannen en vrouwen zijn natuurlijk gelijkwaardig, maar ze zijn niet hetzelfde. Dat is een heel wezenlijk en ook wetenschappelijk bewezen verschil waar nog steeds te weinig bewustzijn over is.
Als vrouw word je nog vaak bekeken en beoordeeld vanuit een mannelijke perspectief: vanuit mannelijke fysiologie, mannelijke stressregulatie, mannelijke prestatienormen. Alsof het mannelijke lichaam de standaard is en alles wat daarvan afwijkt “complex” of “ingewikkeld”.
De wetenschap over het verschil tussen mannen en vrouwen
Dat dit geen gevoel is maar een feit, wordt pijnlijk duidelijk wanneer je weet dat tot begin jaren ’90 vrouwen structureel werden uitgesloten van veel klinische studies. Onderzoekers vonden het vrouwenlichaam “te ingewikkeld” vanwege de hormonale cyclus. Oestrogeen- en progesteron schommelingen zorgden volgens hen voor te veel variabelen in onderzoeksresultaten. Dat maakte data moeilijker te interpreteren. De oplossing was vrouwen simpelweg niet meenemen in de studies!
Pas in 1993 werd vastgelegd dat vrouwen verplicht moesten worden opgenomen in klinisch onderzoek. Dat is nog maar iets meer dan dertig jaar geleden. Daarvoor was altijd het mannelijke lichaam de standaard waarop medicijnen, doseringen, ziektebeelden en stressmodellen werden gebaseerd.
Dat heeft concrete en grote gevolgen gehad omdat medicatie jarenlang is getest op mannen, waardoor bijwerkingen bij vrouwen veel vaker voorkwamen of anders uitpakten. Ook bij hart- en vaatziekten werden de klachten die mannen toonden als uitgangspunt genomen, terwijl deze zich bij vrouwen op een totaal andere manier uiten, waardoor deze signalen bij vrouwen lange tijd minder snel werden herkend en werden gebagatelliseerd.
Dat is geen detail. Dat laat zien wat er gebeurt wanneer je één lichaam als standaard neemt en het andere als afwijking beschouwt.
We moeten stoppen met ons gedragen alsof we hetzelfde in elkaar zitten
En precies dat mechanisme zie je terug in hoe je naar jezelf kijkt. Wanneer het mannelijke stressmodel, lineair, prestatiegericht en doel gedreven, de norm is, ga je jezelf meten langs een lat die helemaal niet op jouw systeem is afgestemd.
Als vrouw denk je dan al snel dat je altijd dezelfde energie moet hebben. Dat je constant beschikbaar moet zijn. Dat je niet “te emotioneel” mag reageren. Dat je niet ‘te veel’ ruimte mag innemen met je behoefte aan verbinding of rust. Terwijl jouw energie cyclisch is. Hormonale schommelingen beïnvloeden je herstel, je gevoeligheid, je concentratie en je behoefte aan nabijheid. Dat is geen zwakte. Dat is biologie. Dat is hoe je gebouwd bent en pure rijkdom door de mogelijkheid tot diepteverwerking en variatie in gevoelens en emoties.
Maar wanneer dat verschil wordt weggezet als “ingewikkeld” of “overdreven”, leer je jezelf aanpassen aan een systeem dat niet volledig bij je past. Je probeert continu te functioneren in een model dat oorspronkelijk niet op jou is ontworpen. Je dwingt jezelf lineair te zijn terwijl je in werkelijkheid cyclisch bent en beweegt op golven van energie, herstel, gevoeligheid en creatiekracht.
Onze verschillen worden als het probleem gemaakt
En andersom gebeurt hetzelfde. Als je als man bent opgegroeid met het idee dat rationeel, doelgericht en oplossingsgericht functioneren de norm is, dan kan het lastig zijn om te begrijpen dat emotionele verwerking en verbinding niets te maken heeft met inefficiëntie, maar met regulatie. Als je verwacht dat een vrouw stress verwerkt op dezelfde manier zoals jij dat doet, dus door actie, focus of terugtrekken en je niet begrijpt dat zij juist veiligheid en emotionele bedding nodig heeft om te ontladen, dan ontstaat er frictie.
Dan denk je misschien: “Waarom is dit zo’n groot ding?” Of: “Waarom moet alles altijd zo uitgebreid besproken worden?” En zij denkt: “Waarom doet hij zo afstandelijk?” Of: “Waarom kan hij er niet gewoon even voor me zijn?”
Dat komt niet omdat jullie niet bij elkaar passen. Maar omdat je onbewust verwacht dat de ander functioneert zoals jij. Dat is killing voor de verhouding tussen jullie.
Als je als man verwacht dat zij dezelfde constante energie heeft als jij, dat ze altijd rationeel moet blijven en emoties moet minimaliseren, ontken je haar systeem. En wanneer je als vrouw verwacht dat hij altijd op jouw manier moet verbinden en zijn regulatie moet aanpassen aan jouw tempo, ontken je het zijne.
Het verschil zelf is niet het probleem. Het probleem is dat het verschil er vaak niet mag zijn. Wanneer je stopt met doen alsof je hetzelfde in elkaar zit, ontstaat er ruimte voor iets anders. Geen strijd of correctie maar begrip. En vanuit begrip kan juist het positieve effect van polariteit ontstaan. Verschil is dan namelijk geen bedreiging meer, maar een waardevolle aanvulling.
Wat zegt de wetenschap over stress, regulatie en burn-out bij mannen en vrouwen?
Het zenuwstelsel van mannen wordt sterker gereguleerd via dopamine. Dopamine is een stofje in je hersenen dat vrijkomt wanneer je ergens voor gaat, een doel behaalt of een uitdaging aangaat. Het zorgt voor focus, drive en het gevoel van beloning.
Het komt vrij bij doelen behalen, prestaties leveren, seks, uitdaging aangaan en winnen. Het activeert richting en actie. Je voelt je scherp, doelgericht, levendig. Het is lineaire energie: ergens naartoe bewegen, iets bereiken, iets afmaken. Voor veel mannen is dát wat rust en balans geeft. Actie zorgt bij mannen voor regulatie en emotionele balans.
Het zenuwstelsel van vrouwen heeft veel meer oxytocine nodig om te reguleren en in balans te komen. Oxytocine is het hechtings- en verbindingshormoon. Het komt vrij bij zachte lichamelijke aanraking, emotionele veiligheid, fysieke en emotionele nabijheid, diepe gesprekken en vertrouwen. Het zorgt ervoor dat het zenuwstelsel kan ontspannen. Het geeft mentale ruimte en maakt dat je je veilig en gedragen voelt.
Beide systemen zijn waardevol en krachtig. Je draagt als man én als vrouw zowel dopamine als oxytocine in je. Maar welk systeem dominant reguleert, verschilt. En dat verschil maakt alles uit.
Wanneer dopamine langdurig sterk geactiveerd is en je voortdurend moet presteren, controle houden, problemen oplossen en doorgaan, wordt het systeem dat zorgt voor veiligheid en verbinding, onderdrukt. Chronische stress en constante actie vlakken het effect van oxytocine af. En oxytocine is nu juist essentieel om tot rust en herstel te komen.
Waar voor veel mannen werken, focus, doelen behalen en prestaties leveren helpt om spanning te reguleren, kan datzelfde patroon voor vrouwen ontregelend werken wanneer dit structureel overheerst. Een vrouw heeft, neurologisch gezien, meer veiligheid, verbinding en emotionele aanwezigheid nodig om haar stresssysteem weer in balans te brengen. Wanneer dat structureel ontbreekt, blijft haar zenuwstelsel langer in activatie en uiteindelijk in overbelasting.
Waarom vrouwen vaker burn-out raken
En hier wordt het interessant én confronterend. Vrouwen rapporteren aantoonbaar vaker burn-outklachten dan mannen. Dat is terug te zien in cijfers van onder andere TNO en het CBS. Dit betekent niet dat vrouwen zwakker zijn. Het betekent dat vrouwen veel vaker functioneren in een systeem dat primair is ingericht op een lineair, dopamine-gedreven model van presteren en reguleren.
De huidige arbeidsmarkt is grotendeels gebouwd op continuïteit, constante output en beschikbaarheid. Altijd doorgaan. Altijd presteren. Altijd stabiele energie leveren. Dat sluit naadloos aan bij het model waarin we lineair moeten presteren en reguleren. Maar het houdt weinig tot geen rekening met een cyclisch zenuwstelsel.
Wanneer je als vrouw structureel wordt genoodzaakt te functioneren in een systeem dat is ontstaan vanuit een mannelijk perspectief op stress en prestatie, zonder voldoende ruimte voor herstel via verbinding en veiligheid, dan raakt je systeem uitgeput. Niet omdat je niets aan kunt. Maar simpelweg omdat je anders gebouwd bent.
En hier zit ook de pijn in relaties.
Vaak hebben mannen hier minder begrip voor, niet uit onwil, maar puur vanuit algemene onbekendheid over dit principe, onwetendheid en omdat hun eigen regulatie anders werkt. Wanneer je als man gewend bent dat actie rust geeft, is het lastig te begrijpen dat een vrouw juist verbinding nodig heeft om rust te ervaren. Wanneer het voor jou ontspannend werkt om doelen te behalen, is het moeilijk te begrijpen dat praten of gewoon jouw aanwezigheid voor een ander datzelfde effect kan hebben.
En precies daarom is dit belangrijk om uit te leggen. Om te begrijpen dat verschil geen zwakte is. Het is ‘by design'. We zijn niet voor niets zo verschillend ontworpen!
Zolang je dat verschil niet begrijpt, blijf je denken dat een vrouw overdrijft wanneer ze uitgeput is. Of dat ze “te gevoelig” reageert. Terwijl haar zenuwstelsel simpelweg langdurig overbelast is geweest in een systeem dat niet op haar regulatie is afgestemd.
Dit gaat dus niet over sterker of zwakker. Dit gaat over anders in elkaar zitten. En wanneer je dat begrijpt, verandert niet alleen hoe je naar burn-out kijkt. Het verandert ook hoe je in relaties staat. Want dat verschil speelt zich niet alleen af in werk of prestatie.
Het speelt zich ook af in liefde.
Wat vaak ontbreekt in een relatie die langzaam uitdooft, is geen liefde maar polariteit. Zonder polariteit verdwijnt aantrekkingskracht. Niet omdat er iets mis is met jou of met de relatie, maar omdat aantrekkingskracht verschil nodig heeft om te kunnen bestaan. Polariteit is het spanningsveld tussen twee verschillende energieën. Wanneer dat verschil vervaagt, vervaagt ook de spanning.
Ik hoor het vaak terug bij Ontpop. Vrouwen die zeggen: “Ik wil graag een echte man aantrekken.” En mannen die zeggen: “Ik verlang naar een echte vrouwelijke vrouw.” Wat ze eigenlijk zeggen, zonder het altijd zo te benoemen, is dit: ik verlang naar polariteit. Naar iemand die iets belichaamt wat ik zelf niet in die mate draag.
Je trekt geen kopie van jezelf aan maar je tegenpool. Hoe vrouwelijker jij je energie durft te belichamen; in zachtheid, ontvankelijkheid en in emotionele diepte, hoe mannelijker de man zal zijn die zich daardoor aangetrokken voelt. Niet omdat jij afhankelijk wordt, maar omdat verschil spanning creëert.
En andersom geldt precies hetzelfde. Wanneer je als man veel vrouwelijke kwaliteiten hebt ontwikkeld; zoals gevoeligheid, empathie, en de kracht om te verbinden, maar diep vanbinnen verlangt naar een uitgesproken vrouwelijke vrouw, dan vraagt dat ook iets van jou. Dan mag je je mannelijke energie verder ontwikkelen zoals richting, leiderschap, besluitvaardigheid en consistentie. Niet om een rol te spelen, maar om je eigen polariteit te versterken.
Aantrekkingskracht is geen toeval. Het is energie die reageert op energie.
Zolang je je niet bewust bent van het verschil van hoe we als mannen en vrouwen in elkaar zitten, biologisch, energetisch én emotioneel, blijf je onbewust zoeken naar iets wat je niet kunt benoemen. Dan blijf je als man vrouwen ingewikkeld en emotioneel noemen. En blijf je als vrouw mannen kortzichtig of gevoelloos noemen. Terwijl je in werkelijkheid langs elkaar heen beweegt.
Niet omdat je niet bij elkaar past. Maar omdat je het nog niet begrijpt en dus ook niet volledig accepteert, hoe verschillend we gebouwd zijn.
Wanneer je dat verschil gaat eren in plaats van corrigeren, ontstaat er iets heel anders. Dan wordt verschil geen bron van irritatie, maar een bron van verlangen.
Je wordt zelden verliefd op iemand die precies functioneert zoals jij. Je voelt vaak juist een magnetische aantrekkingskracht bij iemand die een energie belichaamt die jij zelf nog minder toelaat. De hyper zelfstandige en onafhankelijke vrouw voelt zich aangetrokken tot de man die stevig richting geeft. De man die altijd sterk moest zijn, voelt zich aangetrokken tot de vrouw die emotioneel opent.
Je trekt geen kopie aan. Je trekt aanvulling aan. Dat verschil voelt in het begin als spanning. Als aantrekkingskracht. Als chemie.
Maar datzelfde verschil kan later triggeren. Wat eerst krachtig voelde, kan later dominant lijken. Wat eerst gevoelig voelde, kan later “te veel” lijken. Het verschil verandert niet. Jouw veiligheid in dat verschil wel.
Wat polariteit in relaties werkelijk betekent
Polariteit gaat niet over ouderwetse rolverdelingen. En het gaat al helemaal niet over onderdanigheid of dominantie. Polariteit gaat over energie. Over het spanningsveld tussen twee complementaire krachten. Zoals plus en min, dag en nacht en richting en ontvankelijkheid.
Mannelijke energie is lineair, doelgericht, richtinggevend. Het is doordringend, gefocust en gericht op buiten. Vrouwelijke energie is cyclisch, voelend en verbindend. Het is ontvankelijk, vloeiend en naar binnen gericht. Je draagt beide energieën in jezelf. Maar in romantische aantrekkingskracht ontstaat er spanning en aantrekkingskracht wanneer dat verschil voelbaar is tussen jou en de ander.
Wanneer je allebei in dezelfde energie zit, ontstaat samenwerking of vriendschap. Wanneer er verschil en een gelijkwaardige polariteit is, ontstaat magnetisme.
Gelijkwaardigheid is niet hetzelfde als gelijkheid
Gelijkwaardigheid betekent dat jij en de ander evenveel waarde hebben. Het betekent niet dat je hetzelfde functioneert. Het probleem ontstaat wanneer verschil wordt verward met ongelijkheid. Wanneer je probeert identiek te zijn in energie, in gedrag, in initiatief en in de manier waarop je reguleert en in balans komt en blijft.
Hoe meer je doet alsof je je hetzelfde moet gedragen, hoe meer je de aantrekkingskracht neutraliseert. Spanning ontstaat niet in hetzelfde zijn. Spanning ontstaat in verschil. Dat verschil hoeft niet extreem te zijn. Het moet alleen wel voelbaar zijn. Wanneer jij jezelf voortdurend aanpast om geen verschil te creëren, doof je het magnetische veld waarin verlangen kan ontstaan uit.
Wanneer jij in een relatie voortdurend initiatief neemt, richting bepaalt, oplost en controleert, activeer je dopamine. Wanneer de ander dat ook doet, staan twee lineaire systemen tegenover elkaar. Dat creëert competitie of afstand, geen polariteit. Aantrekkingskracht ontstaat wanneer er een dynamiek is tussen richting en ontvankelijkheid. Tussen vasthouden en openen. Tussen dragen en ontvangen.
Dat vraagt niet om afhankelijkheid maar om regulatie. Om het vermogen om te schakelen tussen actie en ontspanning. Wanneer jij nooit zakt in zachtheid omdat je bang bent jezelf te verliezen, blijft je systeem in overlevingsstand. En overleving voelt zelden sexy.
Wanneer polariteit omslaat in strijd
Wanneer je reageert vanuit oude hechtingspijn, kan verschil bedreigend zijn. Dan probeer je soms de ander te veranderen of jezelf aan te passen en dan ontstaat juist aantrekken en afstoten.
Polariteit vraagt volwassenheid. Het vraagt dat je stevig staat in jezelf, zodat verschil voor jou geen gevaar meer is. Wanneer je jezelf kent en je zenuwstelsel kunt reguleren, hoef je niet te trekken of te vechten om verbinding in stand te houden. Dan kan verschil blijven bestaan zonder dat het spanning in negatieve zin wordt.
Gezonde polariteit ontstaat wanneer jij autonoom jezelf bent en tegelijk open staat voor de autonomie van de ander, zodat je kunt ontvangen zonder afhankelijk te worden en ook de richting van de ander kunt waarderen zonder jezelf daarbij te verliezen. Dat lukt alleen wanneer je leert voelen wanneer je over geactiveerd bent, je leert zakken in veiligheid in jezelf en ruimte durft te laten voor de ander zonder in de controle te schieten.
Dan stijgt oxytocine en wordt dopamine op een gezonde manier ingezet en ontstaat er een dynamiek waarin spanning en veiligheid naast elkaar kunnen bestaan. Dat voelt levendig, aantrekkelijk en verbonden.
Zonder verschil geen spanning en zonder spanning geen aantrekkingskracht
Kortom, hoe meer je probeert hetzelfde te functioneren als de ander, hoe meer de aantrekkingskracht tussen jullie vervaagt. Niet omdat gelijkwaardigheid verkeerd is, maar omdat magnetisme verschil nodig heeft. Gelijkwaardig betekent niet hetzelfde en verbinding betekent niet dat je versmolten moet zijn met elkaar.
Wanneer je volledig in je eigen energie en kracht gaat staan, zonder de ander te willen veranderen, corrigeren of hetzelfde als jij wilt maken, ontstaat er ruimte voor polariteit. Voor aantrekkingskracht, gezonde spanning en verlangen.
Als je merkt dat je relatie veilig maar vlak voelt, of dat je steeds mannen of vrouwen aantrekt waarbij de spanning snel verdwijnt, dan is dit geen teken dat je kapot bent. Het is een uitnodiging om te onderzoeken waar jij jezelf hebt geneutraliseerd.
In Stevig op Jezelf Staan leer je precies dat. Je leert je zenuwstelsel reguleren, veiligheid in jezelf opbouwen en vanuit die stevigheid verbinden zonder jezelf kwijt te raken. Zodat aantrekkingskracht geen toeval meer is, maar een natuurlijk gevolg van wie jij durft te zijn. Als dit met jou resoneert, dan weet je waar je moet zijn.
Liefs Fanny